Europa Direct brengt wereldhandel dichter bij huis

Sinds een aantal jaar organiseert Europa Direct Oost-Vlaanderen in samenwerking met de Universiteit Gent openbare avondlezingen rond Europese vraagstukken. Europa Direct is een lokaal informatiecontactpunt van de Europese Commissie dat open staat voor iedereen. Een persoonlijke toegangspoort tot de EU, als het ware. Vergelijkbare contactpunten vind je ook in bijvoorbeeld  Brugge​ of Den Haag. Dit jaar was de toekomst van Europa het thema van de avondlezingen. Ik nam een kijkje bij de laatste sessie: een debat over de rol van de EU in het sturen van globalisering.

Wat willen we van en voor Europa in de toekomst? Die vraag stelde President Juncker van de Europese Commissie tijdens zijn Staat van de Unie in september 2016. Hij schetste meerdere scenario’s, maar gaf aan zelf voorstander te zijn van een Europa dat beschermt. L’Europe qui protège. Ook een sterkere handelspositie maakte deel uit van deze positieve agenda. “Als Europeanen hebben wij een open houding en drijven wij handel met onze buren, in plaats van oorlog met hen te voeren. Wij vormen ’s wereld grootste handelsblok, dat met 140 partners handelsovereenkomsten heeft gesloten of daarover in onderhandeling is.” Hoe combineren we de idealen van een solidair, beschermend Europa met onze ambities voor Europa als topspeler in de wereldhandel? Daarover ging de avondlezing in de Gentse Provincieraadzaal op 20 november. Prof. Olivier De Schutter en Tomas Baert, hoofd handelsstrategie bij de Europese Commissie, gingen in discussie.

futureofeurope

“Dit is zeker geen nieuw debat,”  begon Baert, “maar er komen steeds weer nieuwe punten om te bespreken.” Globalisering wordt veelal gezien als de drijfveer van sociale ongelijkheid. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de retoriek waarmee voorstanders van Brexit het publieke debat wisten te overheersen tijdens de weken voor het referendum. Toch denkt Baert niet dat het de handel zelf is waaraan moet worden getwijfeld: “Onze maatschappijen zijn als een paraplu, ze werken het best wanneer ze open zijn.” Naar verwachting zal 90% van alle economische groei komende jaren plaatsvinden buiten Europa, legt hij uit. We moeten tijdig op deze groei inhaken om ervan te kunnen profiteren. Wel geeft Baert aan dat de regels van het spel moeten worden aangescherpt. Binnen Europa betekent dit voor hem voornamelijk een verbeterde afstemming tussen verantwoordelijkheden van verschillende autoriteiten. “Dat wereldhandel sociale en milieu-gerelateerde consequenties heeft is geen nieuws meer,” beargumenteert hij. “Ons handelsbeleid is echter niet de juiste plek om deze problemen aan te pakken. Sociaal beleid en milieubeleid zijn grotendeels verantwoordelijkheden van onze lidstaten en regio’s. Handelsbeleid zal dus beter moeten worden geïntegreerd in bestaande nationale systemen.” Daarnaast pleit Baert voor een daadkrachtigere procedure voor de implementatie van handelsverdragen. Vooralsnog moeten nieuwe handelsverdragen goedgekeurd worden door 43 nationale en regionale parlementen, waarvan er 9 Belgisch zijn. Hij vraagt zich af: “Is dit echt democratischer dan de goedkeuring van één parlement dat direct door alle Europeanen wordt gekozen?” Heel wat food for thought vanuit de Commissie.

Prof. De Schutter ziet juist wel een grote rol voor onze handelsbeleidsmakers in het sturen van globalisering. “We zien handel te veel als een einddoel, maar zouden het meer moeten interpreteren als een tool voor duurzame ontwikkeling,” pleit hij. Bovendien vindt De Schutter het idee dat landen onderling handelsverdragen namens hun inwoners afsluiten misleidend. “Handel vindt niet plaats tussen landen, maar tussen de grote multinationals. Die bepalen grotendeels het beleid.” Volgens hem zou Europa dan ook minder aandacht aan deze bedrijven moeten besteden en “haar macht in de wereldhandel moeten inzetten ten goede van wereldwijde duurzame ontwikkeling.” Dit kan volgens hem op verschillende manieren, bijvoorbeeld door voorkeur te geven aan handel met landen die duurzame en humane productie kunnen garanderen of door één informatief labelsysteem te ontwikkelen voor consumenten.

Er bestaan binnen de EU zeker al initiatieven om de negatieve consequenties van globalisering op onze eigen sociale welvaart te beperken. Baert geeft aan dat het Cohesiefonds hier bijvoorbeeld een goed mechanisme voor is. Dit fonds is gericht op lidstaten met een gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking dat lager ligt dan 90% van het EU gemiddelde. Het wordt ingezet om economische en sociale ongelijkheid te verminderen en duurzame ontwikkeling te stimuleren. Maar ook de Interreg programma´s kunnen met middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling bijdragen aan een sterkere rol voor regio´s in een globaliserende wereld. Zo investeert Interreg Vlaanderen-Nederland in heel wat technologische innovaties die leiden tot meer werkgelegenheid en een sterkere handelspositie voor de grensregio. Het Interreg-project F2AGRI biedt bijvoorbeeld kansen voor boeren en Accelerate3 versterkt de regionale maakindustrie.  

Al met al heeft de avondlezing zeker aangezet tot denken. Het Europese handelsbeleid lijkt vooral positieve, maar ook negatieve gevolgen te hebben op mens en milieu, binnen en buiten onze eigen unie. Juist daarom is het zo belangrijk dat er op lokaal niveau over dit onderwerp gesproken wordt. Met deze sessie heeft Europa Direct Oost-Vlaanderen dit mogelijk gemaakt.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s